You are here
Home > CCT Robawm > PASALŢHA HRANGHLEIA LEH NAWHTHUHNA TUMPANG KI

PASALŢHA HRANGHLEIA LEH NAWHTHUHNA TUMPANG KI

PASALŢHA HRANGHLEIA LEH NAWHTHUHNA TUMPANG KI

Hranghleia hi Chawngtlai khaw pasalţha ni a, an lal chu khawchhak Pawih ral laka Zoram humhimtu Nikuala a ni. Nikuala hi a huaisen a, a thin a chhia a, ţawngkam a thlahdah a, Sailo lalte nen pawh inhmuh thiam loh chang an nei ţhin a ni.

Van copy

NIKUALA’N KAWL A BUN

  Lalkhuma khuate hi Nikuala khuate nen hian tun hmain thu leh hla an lo nei deuh tawh a. Nikuala hi Zahau ram Lentlanga Tlauhmun aţanga thlang rawn tla thla, Mizorama lo lal leh ta a ni a. Lalkhuma pa Sailo lal ropui Vuttaia kha Zahau leh Hualngovin an man a, Zahau khawpui Rallangah kum 7 zet a han tang a, sial sawm leh thil dang dangin an tlan chhuak leh ta kha a ni a. Vuttaia thlah Sailoho Zahau lakah an tualdawih lo thei ta lo va, Zahau ‘tefa’ leh ‘siah khua” an lo ni ta a ni. Lallula fapa tlum ber Vuttaia in hrang fa, Lalkhuma’n Nikuala chu Vanhnuailiana hnen ata hmingthang tawh a nih a hre ran a; Zahau hnam, a pa mantute thlah a nih avangin a hausak a, khua a ngah hma ngeia tihtlawm a tum ran a, chemsen bawih emaw, tukluh bawihah emaw siam a tum ta a. “Vanhnuailiana Pawihte khawi hi a lian lutuk mai dawn e, a Pawih hrûmah ka ţham ang a, ka kai dâk awrh awrh ang a, tuibur al ka pik khum dawn a ni,” tiin a zu rui a inhrosa kuk kuk ţhin a.

Lalkhuma chuan Nikuala khuate chu sial rûah a puh a, thubuai sawi fel turin lal leh lal inbiakpui atan a chah ta a. Nikuala chuan rilru ţha tak pu chungin Lungchhuan a pan vang vang a, Vanhnuailiana laina hnai tho an ni tih hriain ngampa takin mi pahnih emaw chauh a hruai pek a. Lalkhuma in an han lut chu mi an lo ţhu khat hmur mai a, zu an lo in rui tawh nghe nghe a. Nikuala tum dan  leh rin dan nen a inpersan kher mai! Lalkhuma chuan a lo vau khur khur mai a, a man a, kawl siam lâwk chu a buntir ta rûn mai a ni. Miin an en huai huai ţhin a, Nikuala thinrim chu a tlak bap bap a, “Ka thih loh leh Lalkhuma khua ka rawk tho tho,” a ti reng mai a, a ri rap rap reng a. Lalkhuma bawiha intukluh chu a tum thertê si lo va!

          Nikuala kawl bun hun remchanga hmangin Vanzau, Zahau pawih Nikuala khua chu tihţiau vek tumin Lalkhuma khuate chu an thawk chhuak a. An tum ang leh an rin ang ngawt chu an lo ni lo tawp mai a. An khua chu kulhin an hung tlut mai a, kulh an hawng duh si lo va. Kulh chu va luhchhuah an tum ta tho va. Kulh sibih aţangin silaiin an lo tin fur mai si a. Kulh chhung atangin Pasaltha Chawnghleia chuan, “Lalkhum, khuarkhurum kha rawn thleng teh vaih! ka kap che a ni mai,” a ti a, a silai chu a kau nghal a. “Lalkhum, Nikuala Pawihte pakhat chu i duh leh that rawh, i thaw lêk a veng lo vang. Zahau chu Khawthlir aţangin Tlauhmun chhak thlengin kan awm e,” a han ti a. Lalkhuma chuan khuarkhurum chu a thleng ngam ta lo va. Nikuala khua leh tui Dara sechal chu a hling a, “Ka sial kaih hi Mangnawka’n lo rul rawh se,” tiin a chah a, an kir leh ta a, Mangnawka chu Nikuala khawnbawl upa a ni a.

          Nikuala chhuah hnu hian Lalkhuma khua chu do a tum ta a. Lallula fapa Lalsavunga fa, Mizo lal zinga chhak nawrtu, mi huaisen Vanhnuailiana fapa Sailo lal ropui Lalburha’n unau zilhin a zilh a, zahngai turin a thlem a, an khap dai thei hram a ni. Lalkhuma pawh thawveng thlamuangin a awm theih phah ta a ni.

          A hnu fêah Bungzunga an awm laiin Lalkhuma unau Lalngurvunga khuate ramchhuak chu Bungzungah an chawl nghuk mai a. Nikuala thinrim chuan “Hm.., mangkhawngin a delh tur a zawng ngai lo, in silai ţha ţha fung 7 kha ka ta tur a ni, Lalkhuma’n lo rul rawh se,” a han ti ta mai a. Silai ţha ţha chu a dah hrang ta nghauh nghauh mai a. Silai fung sarih chu kawl a bun hlana rinawm taka a khua lo enkawltu a khawnbawl upate a sem hmiah mai bawk a ni. Lalburha’n Nikuala thlavang a lo hauh tlat thung.

          Hranghleia hian sele/tumpang 13 zet a kap niin an sawi a, Chawngtlai ram zo ngawpui Changel sihah sele kawlh tak mai, ki ţha em em a kap bawk a, Chawngtlai khaw hnuai Sesih bulah a kap bawk a, chu tumpang ki chu tuna Aizawl DC Pisa luhnaa an tar hi a ni.

          NAWHTHUHNA TUMPANG KI

nawhthuhna

          Hranghleia tumpang ki Aizawl DC Pisa a lo thlen dan tawi tein han sawi lawk ila; Hranghleia’n a nupui a sun hnu khan nupui hnuhnung Pi Khuangi, fapa te reuh te te 2 nei tawh nen an innei a. Pi Khuangi pasal hmasa hi Dokapa a ni a. Vanduaithlak takin a ngawr ta hlauh va, a nupui Pi Khuangi chuan a lungten tlat a, a enkawl peih lo chu an in lamah a hawsan ta mai a. Hmeithai fa sumchhuah tur sum pawh nei chuang lo, inţhen fel pawh awm chuang lo a nih avangin Dokapa unauten Hranghleia a nei ta mai chu an ngaithiam thei lo va, thubuaiah an la ta a. Zuchhip lal leh upaten Pi Khuagi leh a pasal Hranghleia chu thiam loh an chantir ta mai chu Hranghleia-te lam an tha a na em em a. An hmelhriat C.I. Pu Leta’n bawrhsap hmaah a lo sawi felsak a, Dokapa chhungte chuan a fate 2 enkawl nan Rs. 80(naupang 1 enkawl nan Rs.40 ve ve) lei an chawi phah ta zawk a. Hranghleia’n a lawmzia entirna Tumpang ki mawi tak chuan Aizawl pisapui a thlen phah ta nge nge a. Hei vang hian Dokapa unaute’n Aizawl DC pisa-a tumpang ki hi tun thleng hian”Innawhthuhna(thamna) tumpang ki ka ten” an la ti fan a ni.

SAVAWMIN HRANGHLEIA TIL A HMUAM!

          Vawikhat chu Chawngtlai Keldai tlang pangah Hranghleia bawng thlah mai maia a kal chuan chemtein tiang tur a thel malh malh a, a bawng chu a tlanchhe ta phut a, a tlan ta luah luah a, a um a, dan a han tum a, a dang thei tawh si lo. An bul maiah chuan savawm lianpui, ir rang ruk mai a lo tlan bu loh loh mai a! Hranghleia chu a nangching ta mai a, an inelh dun ta thial thial a. Pasalţha Hranghleia  tilmu hial a hmuamsak a, vanneih asiamin a til bâwr a peh thlaksak lo hlauh va, pem nin nianin an inţhaţhen thei hram!

          Mite chuan Hranghleia hi savawm pawhin a seh ngam lo a nih hi, an ti huai huai mai a, a hming a lo thang ta em em mai a ni.

          Vawikhat ve thung chu savawm hliam an hualnaah ţanhmun siamrema a tawlh hnung deuh chu a errutute chuan “Hranghleia a tlanchhia, pasalţha inti si, eng a lo nih bik loh hi,” an ti sup sup a. Zu hmunah chu thuthang chuan Hranghleia beng a lo thleng ta a, “E, e, e…, savawm lian pui, mihring aia nasa fea chak inseh hliamtir kher kha pasalţhatna a ni em ni? Eng mah lova hliampui tuar hi puithiam sa barhna mai mai chauh a ni ngai e” a ti then mai a ni.

          Khawhai Zopui ram per khi tun hma chuan ramsain an duh em em ţhin a. A vel Sialhawk ram te,Tlangpui ram te, Lungtan ram te hi ram ruak vek a la nih laiin Chawngtlai ram atangin an va ramchhuak ţhin a. A ram a zovin a thengthaw nuamin ramsa a tam em em a. Mi hrang Pasalţhate lungtilengtu tuk loh ram dai ngei a lo ni e. A bik takin savawm leh sakhi an tam em em mai a, savawm hian mihring pawh a seh hnemin mi a tipiangsual tam na rawh e! Tun hma kha chuan Chawngtlai khuaah khan savawm luruh an tar tam hle reng a ni.

          SAKHI KAH A NGAINEP

HRANGHLEIA

         Pasalţha Hranghleia hian sakhi chin chung lam ringawt pawh 300 chuang a kap a ni a, sakhi phei chu a kap duh lawk lo va, sakhi zu an in nikhuaah pawh a tel ve ngai lo va, tleirawlho inzirna mai mai awmah leh thanga awh mai mai awm lekah a ngai a ni. Hmanlai Mizo pi pute ngaih dan chuan tleirawl sa dang la kap miah lovin an sa kah hmasak ber sakhi  a nih chuan a hnu zelah an kut a hmui duh an ti a, a lu chu aih ngei tur a ni. A zu pawh a thlum bik deuh tura bilh a ngai a.

          He sakhi aih zu hi chu sakhi la kap ve lo tan chuan in ve a thiang tlat lo  a ni. Sakhi zu innaah pa upa tawh rethei deuh chu sakhi a la kah ve si loh chuan zu in chu a chak ve si a, ama inna tur no a keng a, “Awngah ka lo ţang ang e,” a ti a. Zu an in bang nawi hi chhuat awngah an leih bua a,chutiang chuan,  “Awngah ka ţang ang e,” a ti a; zu an semin sakhi tinin an thal a,sakhi kap lo chuan no pangngai a dawng ve thiang lo va, a novah tlem an chhunsak a, rui khawp in tur chu a dawng ve mai ţhin a ni.

          Chutiang chu Mizo dan a  nih si avangin Hranghleia chuan sakhi zu a chân phah ta fo mai a, ram lama thangchhuahna atan sa kah tur zingah  sakhi hi  a lo tel ve bawk avangin a kap ve duh  ta chauh va, tumpang leh sai kap ve lote a phuah elna Hranghleia sakhi hla do chu;

                   “Khitein zu a nei,

                   Ka dawn ngam lo ve;

                   Tumpang sai zu an hun leh

                   Tu’n dawn ang maw e?”

          PIALRAL RAM NUAM

SAWIBUNGA SELE KI
SAWIBUNGA SELE KI

          Pasalţha Hranghleia hian savawm a kap hnem em em a, a ai ţhin a. Hmanlai pipute ngaih dan chuan in lam leh ram lama thangchhuahte chu an nupain sai chungah emaw, sazuk chungah emaw an chuang a, sazuk kiah chuan rulngan a inzem a, muvanlaiin lak tumin vanlaizawl aţangin a lo chhaih a. Ni sain a em loh nan vahlukin a thlawh hliah a. A sa kah dangte khan an zui dum dum a, a thlaichhiahna rante pawh an lo tel a, an mi thah thlarau pawhin a chhiahlawha ţang turin a lo hmuak a. Chutiang chuan ropui takin Pawla kawt an thleng a, Pawla chuan ropui a lo ti ve em em a, a phulraw  sairawkherh lian pui chuan sai pawh a sai ngam lo va!

          Thangchhuahte nupa thlarau chu an kalpui ta zel a, mitthi khaw kawnga peng lovin Pialral kawngah an hruai a. Pialralah chuan nuamsa takin an khawsa a, faisain an chawm a, ei tur buaipui eng mah a ngaihtuah a ngai tawh lo, an mi thahte thlarau khan an mamawh zawng zawng chu an tihsak vek ta a ni. Pialralah hi chuan engthawl nun khaw nuam eltiangin an awm ta ţhin a ni. Chuvangin kan pi leh pute hunah kha chuan ral thah leh in lam emaw, ram lam emaw, a eng emaw  zawk zawka thangchhuah kha an ngaisang em em a, a thei fa chuan  an tum em em vek a ni. Mizovin thangchhuah an tihah khan nausen te, nula thianghlim te pialral kal turin an sawi a, ‘thianghlim’ han tih reng reng hi ‘langtlang, tu ma huat tur awm lo, zahpui tur pawh awm lo, mihring rilru ţha’ an sawina a ni a, chuvangin pialral kalna tura mihring  nihna pui ber chu ‘thianghlimna’ kha niin a lang a. Pialralah mi nun herh tak te, mi duh-am te, mi elrel chingte an awm thei lo va, Kristian sakhuaa Mizote’n Vanram kan ngaihruat ang tho mi rilru sual pu lote, khawtlang tana mi inphal, mi inpete awmna hmun niin a lang!

Tumpang ki leh Sele ki danglamna
Tumpang ki leh Sele ki danglamna

          SAVAWM AIH NEM A NGAI

          Ram lama thangchhuah thei tura sa kah ngaite chu-sakhi, zukchal, sanghal, savawm, ramsial leh saite an ni a, Bawrhsap Tarmita chuan ral(mihring) pawh thah a ngai niin a ziak. Mitthi khuaa an kalnaah heng an sa kahte hian an zui dum dum dawn a. Savawm hi chu kalpui atan a luhlul deuh va, a thla thunun awlsam zawk theih nan an ai ţhin a ni. “Pialrala luhpui turin savawm hian  kal ţhat duh loh a chin  avangin aih nem a ngai,” an ti ţhin.

           Savawm hla do chu;

          “Sai lian e, hringin kai law,

          Fung ţialbu  hêr a kip ten e,

          Pialral e, kai khamtu e,

          Vawmphuai kal law, ka hmai an e”

          Mizo hnahthlakin hla do kan inţawm vek mai hi thil mak tak a ni a, Zahau Pawih ţawnga phuah vek a ni. Paite, Lusei leh Hmar pasalţha te pawhin Pawih ţawng vekin an chham ţhin a. Thiam hla inthawina chi, puithiamin a chham zawng zawng hi Hmar ţawnga phuah vek a ni thung.

THANGCHHUMA A PHU ZAWK!

          Hranghleia dangdai leh em emna pakhat chu a thawm dim thiamzia mawlh mai hi a ni a. Ni khat chu Thangchhuma nen chakai meichher chhitin luiah an kal a, aimitthlawn ang hlauhva zan thim em emah chuan  Thangchhuma hnenah chuan, “Hetah hian lo awm la, lo hawi lo hawi ang che, khu laiah khuan ka zu kal lawk ang e,” a ti a. Tichuan Hranghleia chu a kal ta a. A hnu rei fe-ah chuan Thangchhuma chu zan thim takah chuan a hawi a hawi a, thawm riva eng mah a hriat loh hlanin Hranghleia chu a bulah a lo thleng hlawl ta mai a! A phu chiang kher mai! Hranghleia chuan “I muthlu elo? Lo hawi lo hawi rawh ka tih kha,” a ti a. Thangchhuma chuan, “Muthlu teh nang, thawm i nei lo em atin a ni,” a ti ringawt mai a ni. Hemi zana amah chauhva zan thim hnuaia a awm laia a hlauhva a hlauhzia kha  Thangchhuma mak ti lutuk chuan Hranghleia thawm dim thiamzia hi a hrilhfak a tling a ni.

Similar Articles

Top